Từ điển thuật ngữ miền: ngành sơn, bán lẻ và chuyển đổi số
Bài này dùng khi hai người hiểu khác nhau một từ, hoặc khi viết tài liệu, hợp đồng, đặc tả. Nghĩa ghi ở đây là cách dùng tại Sơn Tison, không phải nghĩa từ điển.
A. Thuật ngữ sơn & thi công
| Thuật ngữ | Viết tắt | Nghĩa và cách dùng tại Sơn Tison |
|---|---|---|
| Sơn lót kháng kiềm | — | Chặn kiềm từ vữa mới; bắt buộc với nền chưa sơn. |
| Sơn phủ | — | Lớp màu quyết định độ bền và thẩm mỹ. |
| Hệ sơn | — | Trét, lót, phủ cùng dòng cho một nền. |
| Độ bóng | PG | Thang mờ tới bóng; chốt trước mã màu. |
| Độ phủ | — | m² mỗi lít một lớp; tham khảo 10–12. |
| Định mức | — | Lượng vật tư mỗi m²; dùng dự toán. |
| Khô bề mặt | — | Áp tay không dấu; 30–60 phút. |
| Khô để sử dụng | — | Kê đồ được; 4–6 giờ, nồm 8–12 giờ. |
| Sơn lớp sau | — | Sau 2–4 giờ, nồm 4–8 giờ. |
| Đóng rắn | — | Đủ cứng để rửa: 7 ngày, hoàn toàn 2–3 tuần. |
| Bay màu | — | Màu nhạt nhanh dưới nắng. |
| Phấn hoá | — | Vuốt tay thấy bột trắng. |
| Nứt chân chim | — | Nứt mạng nhện do phủ trên nền ẩm. |
| Bong tróc | — | Màng sơn tách nền; do bụi, dầu, bỏ lót. |
| Nấm mốc | — | Đốm đen chỗ ẩm thiếu sáng. |
| Chống thấm thuận | — | Chặn nước phía thuận cho tường đứng. |
| Chống thấm nghịch | — | Chặn nước phía sau, không thay dòng thuận. |
| Bột trét | — | Trám lỗ đinh, vá nứt. |
| Sơn dầu | — | Gốc dung môi cho gỗ, kim loại. |
| Acrylic | — | Nhựa gốc nước phổ biến của sơn Tison. |
| Hợp chất hữu cơ bay hơi | VOC | Dự án hay hỏi; số lấy từ TDS. |
| Phiếu kỹ thuật | TDS | Chốt độ phủ, số lớp, thời gian khô. |
| Phiếu an toàn hóa chất | MSDS | Đọc trước khi mở thùng. |
| Phun airless | — | Phun màng lớn ngoại thất; định mức riêng. |
| Lăn rulo | — | Dụng cụ chính tường trong, sợi 6–20 mm. |
| Cắt mép | — | Sơn dải 5–8 cm trước khi lăn. |
| Nghiệm thu | — | Kiểm sáu điểm sau 24 giờ khô, có biên bản. |
| Bảo hành | — | Ghi theo hạng mục, mỗi hạng mục một hạn. |
B. Thuật ngữ màu
| Thuật ngữ | Viết tắt | Nghĩa và cách dùng tại Sơn Tison |
|---|---|---|
| Mã màu | — | Chuỗi tra trong mau-sac-day-du.csv; 750 mã, 1.476 dòng. |
| Mã số màu | — | Kiểu A206, 401; lặp ở nhiều dòng sơn. |
| Giá trị màu | HEX | Mã hiển thị, không phải công thức pha. |
| Không gian màu | LAB | Đo sai lệch giữa mẫu chốt và lô giao. |
| Hệ màu RAL | RAL | Phải ánh xạ, không mặc định tương thích. |
| Hệ màu Pantone | — | Chuẩn in; chỉ tham khảo, không chốt pha. |
| Sai lô | — | Hai thùng khác lô lệch nhau. |
| Nháy màu | — | Đúng đèn này, lệch đèn khác. |
| Màu nhấn | — | Mảng đậm trên nền chủ đạo. |
| Màu chủ đạo | — | Tông phủ phần lớn diện tích; chốt trước. |
C. Thuật ngữ bán lẻ & đại lý
| Thuật ngữ | Viết tắt | Nghĩa và cách dùng tại Sơn Tison |
|---|---|---|
| Chiết khấu | — | Giảm theo cấp đại lý; mức đề xuất, chờ duyệt. |
| Giá niêm yết | — | Giá công bố kèm ngày hiệu lực. |
| Giá sàn | — | Mức thấp nhất đại lý được bán; chưa có chuẩn. |
| Công nợ | — | Tiền đại lý còn phải trả; quá hạn thì chặn đơn. |
| Tồn kho an toàn | — | Mức tối thiểu mỗi mã; chưa có số. |
| Hàng cận date | — | Lô còn hạn ngắn; đổi trả nếu thỏa thuận trước. |
| Trả hàng | — | Khách trả lại; ghi giảm doanh thu. |
| Đổi hàng | — | Đổi mã khác; không tính doanh thu. |
| Doanh thu thuần | — | Bán trừ trả hàng và giảm giá. |
| Vật phẩm tại điểm bán | POSM | Bảng màu, catalogue; Marketing cấp. |
D. Thuật ngữ phân tích nghiệp vụ & DDD
| Thuật ngữ | Viết tắt | Nghĩa và cách dùng tại Sơn Tison |
|---|---|---|
| Kiến thức miền | — | Sự thật, quy tắc người trong nghề coi là hiển nhiên. |
| Mô hình miền | — | Bản rút gọn cách nghiệp vụ chạy. |
| Ngôn ngữ chung | — | Một thuật ngữ một nghĩa theo từ điển này. |
| Thực thể | — | Có định danh và vòng đời, như phiếu pha. |
| Giá trị | — | Chỉ có nội dung, không định danh; như bộ ba mã – tên. |
| Cụm thực thể | — | Nhóm thực thể đổi cùng nhau, một khoá ra ngoài. |
| Sự kiện miền | — | Điều đã xảy ra, như Lô pha hoàn tất. |
| Miền giới hạn | — | Vùng một bộ thuật ngữ chỉ đúng trong đó. |
| Bản đồ ngữ cảnh | — | Ghi các miền nối nhau, ai phụ thuộc ai. |
| Câu chuyện người dùng | — | Ai, muốn gì, để làm gì. |
| Tiêu chí nghiệm thu | — | Điều kiện để story được coi là xong. |
| Tài liệu yêu cầu nghiệp vụ | BRD | Mong muốn và phạm vi ở mức cao nhất. |
| Tài liệu yêu cầu chức năng | FRD | Chức năng hệ thống phải làm, tách theo miền. |
| Đặc tả yêu cầu phần mềm | SRS | Bản đưa cho dev; sai miền là bỏ đi. |
| Hồ bơi vai trò | — | Dòng ngang chỉ ai làm bước nào. |
| Ma trận trách nhiệm | RACI | Ai làm, ai duyệt, ai hỏi, ai báo. |
| Cam kết chất lượng dịch vụ | SLA | Thời hạn xử lý cam kết. |
| Chỉ số đo lường | KPI | Tỷ lệ đổi trả, thời gian xử lý, khiếu nại. |
E. Thuật ngữ chuyển đổi số & dữ liệu
| Thuật ngữ | Viết tắt | Nghĩa và cách dùng tại Sơn Tison |
|---|---|---|
| Hoạch định nguồn lực | ERP | Mua, sản xuất, tồn kho, kế toán; chưa triển khai. |
| Quản trị quan hệ khách | CRM | Lưu khách, khiếu nại; hiện mới ở sổ, chat. |
| Quản trị kênh phân phối | DMS | Theo dõi đại lý, đơn, công nợ. |
| Quản trị dữ liệu chủ | MDM | Định nghĩa một lần cho sản phẩm, màu, đại lý. |
| Dữ liệu chủ | — | Mã màu, dòng sơn, đại lý; báo cáo đọc từ đây. |
| Từ điển dữ liệu | — | Liệt kê cột, kiểu, ai sửa; chưa lập. |
| Dòng dõi dữ liệu | — | Đường dữ liệu từ nguồn tới báo cáo. |
| Trích xuất, biến đổi, nạp | ETL | Đưa sổ bán hàng, thẻ kho vào kho dữ liệu. |
| Cửa gọi hệ thống | API | Hai hệ gọi nhau, như cổng 8520 và trợ lý AI. |
| Số hoá | — | Chuyển giấy sang dữ liệu; 1.476 dòng màu là ví dụ. |
| Tự động hoá | — | Bỏ bước thủ công; làm sau khi quy trình chuẩn. |
| Hóa đơn điện tử | — | Có mã cơ quan thuế; điều chỉnh khi đổi trả. |
| Hoàn tất đơn hàng | — | Từ nhận đơn tới khách ký nhận. |
F. Thuật ngữ nhân sự & thuế
| Thuật ngữ | Viết tắt | Nghĩa và cách dùng tại Sơn Tison |
|---|---|---|
| Thử việc | — | 60 ngày với cao đẳng trở lên; lương ≥ 85%. |
| Lương tối thiểu vùng | — | Vùng I 5.310.000 đ/tháng từ 01/01/2026, Nghị định 293/2025/NĐ-CP. |
| Lương cơ sở | — | 2.340.000 đ đến 30/06/2026; 2.530.000 đ từ 01/07/2026. |
| Giảm trừ gia cảnh | — | Bản thân 15.500.000 đ; NPT 6.200.000 đ, kỳ 2026. |
| Người phụ thuộc | NPT | Cần mã số thuế hoặc CCCD mới được giảm trừ. |
| Thu nhập tính thuế | — | Sau giảm trừ; biểu 5 bậc 5–35%, Luật 109/2025/QH15. |
| Thu nhập vãng lai | — | Khấu trừ 10% tại nguồn từ 5.000.000 đ mỗi lần. |
| Bảo hiểm xã hội | BHXH | 8% người lao động, 17,5% doanh nghiệp. |
| Bảo hiểm y tế | BHYT | 1,5% và 3%, đóng theo lương thực tế. |
| Bảo hiểm thất nghiệp | BHTN | 1% và 1%, trần 20 lần lương cơ sở. |
| Tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp | TNLĐ-BNN | Doanh nghiệp đóng 0,3%; ngành rủi ro 0,5%. |
| Kinh phí công đoàn | — | Nộp 2% quỹ lương. |
| Quyết toán thuế | — | Đối chiếu số cả năm; hồ sơ đổi trả liên quan. |
Quy tắc: một thuật ngữ, một nghĩa
Một từ chỉ mang một nghĩa trong toàn cổng tài liệu. Hai bộ phận dùng cùng từ cho hai việc khác nhau — "mã màu" khi thì chỉ mã số, khi thì chỉ bộ ba mã số – dòng sơn – bề mặt — thì phải đổi tên một trong hai, không chữa bằng chú thích. Thuật ngữ chỉ đúng trong một miền thì gắn nhãn miền trong định nghĩa.
Muốn bổ sung, gửi tên đầy đủ, viết tắt, một câu nghĩa dùng tại Sơn Tison kèm miền sở hữu. Chủ quản miền đó duyệt; IT/Dữ liệu ghi ngày hiệu lực.
Những điểm dễ sai
- Lẫn "độ phủ" với "định mức"; một cái là m² trên lít, kia là lít trên m².
- Ghi HEX vào phiếu pha như công thức pha.
- Nói "bảo hành" mà không tách theo hạng mục.
- Gộp "trả hàng" với "đổi hàng"; chứng từ khác nhau.
Câu hỏi thường gặp
Tra từ ở đây hay tra phiếu kỹ thuật? Từ ngữ ở đây; thông số ở phiếu kỹ thuật.
Thuật ngữ nước ngoài có giữ nguyên? Giữ, kèm nghĩa tiếng Việt ở cột bên cạnh.
Từ sai nghĩa đã dùng phổ biến thì sao? Ghi nghĩa đúng, thêm câu "thợ hay gọi là", bỏ dần cách gọi sai ở tài liệu mới.
Căn cứ và tài liệu liên kết
_FACTS.md— mức lương, tỷ lệ đóng, văn bản thuế và lao động (nhóm F).knowledge/00-index-bang-mau.md— cấu trúc dữ liệu (nhóm B).ban-do-mien-nghiep-vu-tisoncho miền của từng thuật ngữ;quy-trinh-doi-tra-hangcho nhóm C.
Trang này thuộc chuyên mục Tri thức miền
Chủ đề liên quan
Domain KnowledgeBản đồ miền nghiệp vụ Sơn Tison: 8 miền, chủ quản và luồng giá trị2026-11-15Domain KnowledgeVì sao trợ lý AI cần kiến thức miền: kho ngữ liệu, RAG và kiểm chứng câu trả lời2026-11-15Domain KnowledgeDomain Knowledge là gì: vì sao 70% kết quả dự án nằm ở kiến thức miền2026-11-15Domain Knowledge"Kiến trúc DX-OS: bốn không gian H-P-D-I và đường đi thật cho một doanh nghiệp sơn"2026-11-15