Chọn màu mặt tiền theo hướng nhà, không sợ lệch màu sau khi sơn
Mặt tiền là thứ khách nhìn trước khi nhìn nhà bạn 5 giây. Và cũng là thứ dễ bị "hôi" màu nhất: trong bảng mẫu thì sang, sơn lên tường thật lại xỉn, lệch tông, hoặc quá nóng mắt. Lỗi thường không nằm ở màu, mà nằm ở chỗ chọn màu lúc 11 giờ trưa, dưới ánh nắng gắt, rồi tưởng đó là màu cả ngày.
Trước khi mở bảng màu, xác định nhà bạn quay mặt về hướng nào. Cùng một mã màu, tường hướng Đông và tường hướng Tây cho cảm nhận khác nhau hẳn, vì góc chiếu và nhiệt bề mặt khác nhau.
Hướng nhà quyết định màu, không phải màu quyết định hướng
Ánh sáng tự nhiên mang theo màu riêng. Nắng chiều hướng Tây ấm và gắt, làm tông lạnh bị "đốt" cho nhìn nhạt hơn; ánh trời hướng Bắc mát và đều, làm tông ấm ngả xám. Quy tắc thực chiến: màu bạn thích nên được đẩy lệch một chút về phía ngược lại với ánh sáng sẵn có, thay vì trùng khít.
| Hướng mặt tiền | Ánh sáng trong ngày | Tông nên ưu tiên | Tông nên tránh |
|---|---|---|---|
| Đông | Nắng sớm 1–2 giờ, còn lại mát | Kem ấm, be nhạt, xanh ngọc nhạt | Xám lạnh đậm (nhìn tối, bạc vào chiều) |
| Tây | Nắng gắt 13–17 giờ, bề mặt nóng | Trắng ngà, be sữa, ghi nhạt có ánh ấm | Đen, nâu đậm, xanh đậm thuần |
| Nam | Nắng nhẹ, đều, ít gắt | Gần như mọi tông; ưu tiên trung tính ấm | Trắng tinh (dễ lóa, thấy rõ vệt bẩn) |
| Bắc | Ít nắng trực tiếp, ánh mát | Kem, vàng nhạt, hồng đất | Xám xi-măng, xanh biển đậm |
Nhà hướng Tây là trường hợp khó nhất. Bề mặt tường dưới nắng chiếu trực diện có thể nóng hơn nhiệt độ không khí 10–15°C, vượt ngưỡng chảy màng sơn của nhiều dòng phổ thông. Ở vị trí này, chọn tông nhạt đến trung bình, và dùng sơn ngoại thất cao cấp gốc acrylic bền thời tiết như Unilic hoặc Unilic Gold; các dòng Supercoat Pro, Master Coat, Satin Coat, Unilux vẫn chạy tốt cho tường có mái che hoặc hướng ít nắng.
Công thức 60–30–10 cho ba lớp màu mặt tiền
Mặt tiền không có một màu, nó có ba: nền tường, phào chỉ và ô cửa. Chia tỉ lệ diện tích theo 60–30–10 thì mắt người nhìn sẽ dễ chịu, không bị "dính" thành một khối.
- 60% nền tường: tông sáng vừa, phải là màu chịu được bụi và mưa.
- 30% phào chỉ, chân tường, lam: cùng họ màu với nền nhưng đậm hơn một bậc, hoặc trắng ngà.
- 10% cửa chính, cửa sổ, lam trang trí: màu nhấn đậm, quyết định "chất" của nhà.
Nếu nhà có gạch ốp sẵn, mái ngói màu, đá trang trí thì những thứ đó là màu cố định. Chọn sơn nghiêng về phía chúng: mái ngói đỏ đô hợp với kem ấm và ghi nâu; đá xám xanh hợp với trắng ngà và ghi lạnh. Đừng cố "cãi" vật liệu đã lát sẵn — chi phí sửa rất cao.
Màu sẫm có làm nhà nóng hơn không?
Có, nhưng thứ đáng lo hơn là tuổi thọ màng sơn. Màu càng đậm, càng hấp thụ nhiều nhiệt, chu kỳ giãn nở ngày–đêm lớn hơn, màng sơn mau xuống cấp ở các cạnh phơi nắng. Với tường đậm màu:
- Chỉ dùng cho mảng nhỏ, mảng có mái che, tường áp bên hông ít người nhìn.
- Bắt buộc đủ 1 lớp lót và 2 lớp phủ; lớp lót giúp giảm hấp thụ kiềm từ xi-măng, vốn làm đậm
màu bị loang vàng.
- Sơn phủ đậm nên pha cùng lô, cùng phiếu màu; sơn khác lô nhau 5% màu là thấy rõ trên mảng lớn.
Ngược lại, màu quá trắng cũng có cái giá của nó ở khí hậu mưa nhiều: sau 12–18 tháng, vệt bùn văng chân tường và vệt nước chảy từ sênô hiện rất rõ. Giải pháp an toàn là trắng ngà, kem sữa hoặc be nhạt cho phần dưới, dành trắng thật cho phần trên.
Nóng ẩm thì chọn độ bóng và màu theo chỗ bẩn
Tường ngoài trời ở Việt Nam bẩn theo quy luật: chân tường 0–1,2 m, dưới lỗ xả nước máy lạnh, dưới mái không có máng, và góc nhà nơi nước chảy dồn. Đây là chỗ nên ưu tiên:
- Bề mặt có độ bóng nhẹ (satin) dễ rửa hơn bề mặt mờ, nhưng lộ lỗi trét và lỗi chà nhám.
- Tường phẳng, trét kỹ mới nên dùng satin; tường tô sần, tường cũ nhiều sóng thì chọn mờ để
"dìm" khuyết điểm.
- Chân tường và khu vực văng mưa nên chuyển sang màu đậm hơn nền 1–2 bậc, hoặc ốp gạch, thay
vì mong sơn tự sạch.
- Khu vực hay ẩm, có rêu: xử lý chống thấm (Unilic chống thấm tường, dung dịch chống thấm
SS10) trước khi nói chuyện màu sắc.
Chốt màu bằng cách nào để không cãi nhau với thầu
Làm hai bảng thử, mỗi bảng khoảng 50 x 70 cm, sơn 2 lớp phủ đúng hệ bạn định dùng, kê ở chân tường quay ra mặt tiền. Quan sát ba thời điểm: 7 giờ, 12 giờ, 18 giờ. Màu nhìn đẹp cả ba giờ mới là màu của bạn; màu chỉ đẹp lúc đứng xem ở cửa hàng thì bỏ.
Ghi vào phiếu đặt hàng: tên dòng sơn, mã màu, số lô pha, tỉ lệ pha loãng cho lớp phủ cuối, số lớp. Chốt luôn màu của phào chỉ và cửa trong cùng một phiếu. Sau khi sơn, giữ lại 1 lít cùng phiếu màu để bù vết đâm va về sau — sơn pha lại theo trí nhớ gần như không khớp.
Lưu ý khi thi công
- Nhiệt độ môi trường khi sơn ngoại thất: khoảng 10–35°C; tránh nắng trực diện lúc 11–14 giờ,
nhất là với tường tông đậm.
- Độ ẩm tường tô trước khi sơn lót: đo dưới 16%; trên 18% thì dừng, chờ khô hoặc xử lý chống
thấm, đừng cố phủ.
- Tường mới tô xi-măng nên đủ tuổi tối thiểu 7–14 ngày trước khi vào hệ sơn; tường quá "tươi" sẽ
đẩy kiềm làm loang màu.
- Trét bột ngoài trời (bột trét Yoko ngoại thất, Unilic ngoại thất) dày quá 2 mm một lớp là dễ
bong; đắp nhiều lớp mỏng, chà nhẹ giữa lớp.
- Mỗi lớp phủ cách nhau 2–4 giờ tùy nhãn; kiểm tra "sờ không dính tay" trước khi chồng lớp.
- Xem dự báo: đảm bảo ít nhất 6 giờ không mưa sau lớp phủ cuối, che chắn chỗ nước mưa đầu mùa
hắt vào.
- Màu trên nắp thùng luôn sáng hơn màu trên tường; luôn nghiệm thu dưới ánh sáng tự nhiên.