Thuế doanh nghiệp 2026: thuế suất, ưu đãi và những khoản chi phí phải lưu ý
Bài này dùng khi Kế toán tổng hợp chốt số liệu quý, khi Kinh doanh thương lượng chiết khấu với đại lý và muốn biết phần hỗ trợ đó được ghi nhận thế nào, khi Kho đề nghị xuất hàng đổi trả, và khi Ban Giám đốc cân nhắc mức thuế suất đang áp dụng có đúng với quy mô doanh thu của Sơn Tison hay không. Số liệu pháp lý lấy từ fact sheet nội bộ; các con số minh hoạ là ví dụ tính toán, không phải số thật của doanh nghiệp.
1. Khung văn bản áp dụng 2026
| Văn bản | Dùng cho việc gì | Ghi chú hiệu lực |
|---|---|---|
| Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp (sửa đổi) | Thuế suất, chi phí được trừ, ưu đãi tại Điều 13, chuyển lỗ | Fact sheet không ghi ngày hiệu lực cụ thể — cần pháp chế xác nhận |
| Nghị định 320/2025/NĐ-CP | Hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp | Áp dụng cho kỳ 2026 |
| Nghị định 141/2026/NĐ-CP | Sửa đổi, bổ sung hướng dẫn về thuế | Văn bản mới, phải cập nhật biểu mẫu theo nghị định |
| Nghị quyết 198/2025/QH15 | Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, gồm mức giảm 30 % số thuế phải nộp | Kỳ 2026–2027 |
| Nghị định 398/2026/NĐ-CP | Quy định chi tiết mức giảm 30 % cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ và cá nhân kinh doanh | Kỳ 2026–2027 |
2. Thuế suất và điều kiện
| Thuế suất | Điều kiện | Hồ sơ cần có |
|---|---|---|
| 20 % (chung) | Không thuộc diện ưu đãi và không đủ điều kiện 17 % | Tờ khai thuế thu nhập doanh nghiệp theo mẫu hiện hành |
| 17 % | Tổng doanh thu năm không quá 30 tỷ đồng, đồng thời đáp ứng điều kiện theo nghị định | Bảng xác định tổng doanh thu cả năm (bao gồm doanh thu chịu thuế và không chịu thuế theo hướng dẫn), chứng từ theo Nghị định 320/2025/NĐ-CP |
| 10 % / 15 % (ưu đãi) | Dự án thuộc lĩnh vực, địa bàn ưu đãi; khoa học công nghệ, công nghệ số, nông nghiệp công nghệ cao — theo Điều 13 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp | Quyết định chủ trương/ giấy chứng nhận ưu đãi đầu tư, đăng ký lĩnh vực, theo dõi riêng số thuế ưu đãi và số năm miễn/giảm còn lại |
Doanh thu để xét mức 17 % là tổng doanh thu năm, không phải lợi nhuận. Vì vậy một năm Sơn Tison bùng doanh số đại lý có thể tự đẩy mình ra khỏi ngưỡng 17 % sang 20 %; phải ước trước từ quý 3.
3. Giảm 30 % số thuế phải nộp cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, 2026–2027
- Căn cứ: Nghị quyết 198/2025/QH15 và Nghị định 398/2026/NĐ-CP.
- Cách xác định: kiểm tra Sơn Tison có thuộc tiêu chí doanh nghiệp nhỏ và vừa của năm tính thuế hay không.
Tiêu chí cụ thể (quy mô lao động, doanh thu, nguồn vốn) không nằm trong fact sheet — để Nhân sự và Kế toán tổng hợp đối chiếu nghị định trước khi đăng ký giảm.
- Cách áp trên tờ khai: khai số thuế phát sinh trước giảm, rồi khai số được giảm ở chỉ tiêu ưu đãi/giảm
thuế, kèm tài liệu chứng minh điều kiện. Không trừ trực tiếp vào thuế suất.
- Ví dụ minh hoạ (số nội bộ): số thuế phải nộp cả năm 200 triệu đồng → được giảm 30 % là 60 triệu → còn
nộp 140 triệu. Năm 2027 áp dụng tương tự, mỗi năm tính riêng trên số thuế của năm đó.
4. Doanh thu tính thuế của Sơn Tison
| Khoản | Cách ghi nhận | Lưu ý thực tế |
|---|---|---|
| Bán hàng đại lý, hoa hồng đại lý | Ghi nhận đúng phần hoa hồng/thù lao đại lý được hưởng; hàng hoá bán qua đại lý phải có hợp đồng đại lý và chứng từ giao nhận | Phân biệt rõ bán đứt và bán đại lý; sổ phụ đại lý đối chiếu hằng tháng |
| Chiết khấu thương mại | Giảm doanh thu theo đúng tỷ lệ/thoả thuận ghi trong hợp đồng hoặc chương trình bán hàng | Chiết khấu ngoài hợp đồng dễ bị coi là chi phí không liên quan |
| Hàng bán bị trả lại | Giảm doanh thu và thuế giá trị gia tăng tương ứng, trên cơ sở biên bản đổi trả và chứng từ | Xem Quy trình đổi trả hàng; đổi trả không giấy tờ là nguồn lệch doanh thu lớn nhất |
| Hỗ trợ chiết khấu từ nhà cung cấp | Bản chất là giảm giá hàng mua, không phải doanh thu bán hàng; xử lý theo hợp đồng và chứng từ nhận hỗ trợ | Cần pháp chế/kế toán chốt cách ghi nhận cho từng chương trình |
| Cho thuê kho, mặt bằng | Doanh thu từ hoạt động cho thuê, kê khai và xuất hoá đơn theo kỳ nhận tiền | Hợp đồng thuê và chứng từ thanh toán phải khớp kỳ ghi nhận |
5. Chi phí được trừ và không được trừ
| Được trừ (nếu đủ hoá đơn, chứng từ, phục vụ sản xuất kinh doanh) | Không được trừ |
|---|---|
| Giá vốn hàng hoá: sơn nội thất, ngoại thất, chống thấm, sơn dầu và kim loại, bột trét, sơn lót kháng kiềm | Hàng mua không có hoá đơn hợp pháp, mua trôi nổi |
| Bột trét, sơn lót, vật tư phụ (slon, MPA) có chứng từ và định mức sử dụng | Chiết khấu, hoa hồng đại lý trả không chứng từ |
| Bao bì, nhãn, pallet, vật liệu đóng gói | Quảng cáo, khuyến mại vượt mức theo hạn mức chi phí được trừ của quy định (nếu có hạn mức — cần đối chiếu hướng dẫn) |
| Khấu hao máy pha màu, xe giao hàng, thiết bị kho | Tài trợ không có mục đích từ thiện hoặc không có tính đối ứng theo quy định |
| Tiền lương, thưởng và phần doanh nghiệp đóng BHXH, BHYT, BHTN, kinh phí công đoàn theo chế độ | Chi không hoá đơn, chi mua hộ, chi cá nhân của chủ doanh nghiệp |
| Chi phí giám định chất lượng, thử nghiệm mẫu, kiểm định phương tiện | Tiền phạt chậm nộp thuế, tiền phạt vi phạm hành chính không tính vào chi phí được trừ |
| Chi phí vận hành showroom, kho, đội thi công có chứng từ | Phần chi vượt mức khống chế và chi không phục vụ hoạt động kinh doanh |
6. Khấu hao và công cụ, dụng cụ phân bổ
- Tài sản cố định dùng cho sản xuất kinh doanh (máy pha màu, xe giao hàng, hệ thống trộn) trích khấu hao
theo chế độ áp dụng cho doanh nghiệp; hồ sơ cần quyết định đầu tư, biên bản bàn giao, bảng tính khấu hao và chứng từ gốc.
- Công cụ, dụng cụ giá trị lớn dùng cho nhiều kỳ thì phân bổ dần; mức nguyên giá và số kỳ phân bổ cụ thể
không có trong fact sheet, thực hiện theo chế độ kế toán hiện hành và cần Kế toán trưởng ban hành thành quy định nội bộ bằng văn bản.
- Tài sản đã khấu hao hết nhưng vẫn dùng cho sản xuất kinh doanh thì không trích tiếp; tài sản dừng dùng,
chờ thanh lý xử lý theo chế độ.
- Với bộ màu và mã màu: 1.476 dòng màu đã số hoá là dữ liệu, không phải tài sản cố định hữu hình; chi phí
số hoá nếu có thì xử lý theo bản chất chi phí dịch vụ hoặc phần mềm tuỳ hợp đồng — cần kế toán phân loại trước khi ghi sổ.
7. Chuyển lỗ
Lỗ phát sinh năm nào được chuyển sang năm tiếp theo, tối đa không quá 5 năm kể từ năm tiếp sau năm phát sinh lỗ. Nguyên tắc thực hành: khai đủ ngay năm có lỗ, lập bảng theo dõi số lỗ còn được chuyển cho từng năm, không chuyển lỗ khi chưa có số liệu quyết toán của năm lỗ.
8. Tạm nộp theo quý
Số thuế thu nhập doanh nghiệp tạm nộp của mỗi quý không thấp hơn 80 % số thuế phát sinh cả năm chia đều cho 4 quý.
Ví dụ minh hoạ (số nội bộ): ước cả năm phát sinh 800 triệu đồng → mỗi quý tương ứng 200 triệu; ngưỡng 80 % là 160 triệu đồng/quý. Nếu quý 1 chỉ tạm nộp 140 triệu thì thiếu 20 triệu so với ngưỡng; phần thiếu sẽ bị tính chậm nộp từ thời điểm chấm dứt kỳ tạm nộp quý. Cách làm của Sơn Tison: quý 2 và quý 3 phải xem lại dự báo cả năm, nếu lợi nhuận tăng thì nâng mức tạm nộp quý 4 cho đủ ngưỡng thay vì để dồn quyết toán.
9. Hoá đơn điện tử và xử lý đổi trả
- Toàn bộ bán hàng dùng hoá đơn điện tử có mã của cơ quan thuế, kể cả hàng xuất kho nội bộ có bản chất
tiêu thụ và doanh thu cho thuê kho, mặt bằng.
- Đổi trả cùng kỳ: xuất hoá điều chỉnh hoặc thay thế theo đúng nghiệp vụ, gắn biên bản đổi trả của kho và
đội thi công; xem Quy trình đổi trả hàng.
- Đổi trả khác kỳ (khách trả hàng của kỳ đã đóng thuế): vẫn phải có chứng từ của kỳ trả, ghi giảm doanh
thu theo kỳ phát sinh trả hàng, không xoá hoá đơn cũ đã xuất.
- Rủi ro cao về hoá đơn: doanh nghiệp thuộc diện rủi ro cao phải nộp đủ thuế trước, hoàn sau — vì vậy hồ
sơ mua vào của nhóm hàng không rõ nguồn gốc phải chặn từ khâu đặt hàng, không chờ đến lúc quyết toán.
10. Nghĩa vụ kê khai theo nhịp
| Việc | Hạn | Người làm | Căn cứ |
|---|---|---|---|
| Kiểm tra hoá đơn bán ra và chứng từ đổi trả của tháng | Hạn nội bộ: ngày 05 tháng sau (hạn luật định theo quy định hiện hành, cần kế toán trưởng xác nhận) | Kế toán tổng hợp + Kho | Nghị định 320/2025/NĐ-CP, hướng dẫn về hoá đơn |
| Tạm nộp thuế thu nhập doanh nghiệp quý | Hạn nội bộ: ngày 30 tháng đầu quý sau | Kế toán tổng hợp | Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp (sửa đổi), quy tắc 80 % |
| Kê khai và nộp các khoản khấu trừ tại nguồn tiền lương, vãng lai | Theo kỳ kê khai đã chọn | Kế toán tổng hợp | Luật 109/2025/QH15 và văn bản hướng dẫn kỳ 2026 |
| Đối chiếu doanh thu năm để xác định 17 % hay 20 % | Hạn nội bộ: trước ngày 15/12 | Kế toán trưởng + Kinh doanh | Ngưỡng tổng doanh thu năm không quá 30 tỷ đồng |
| Rà soát điều kiện giảm 30 % cho doanh nghiệp nhỏ và vừa | Khi lập quyết toán năm | Kế toán trưởng | Nghị quyết 198/2025/QH15, Nghị định 398/2026/NĐ-CP |
| Hồ sơ ưu đãi 10 %/15 % và số năm miễn giảm còn lại | Mỗi lần có dự án mới hoặc mỗi kỳ quyết toán | Pháp chế + Kế toán trưởng | Điều 13 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp |
11. Rủi ro thuế với doanh nghiệp thương mại sơn
- Mua hàng không hoá đơn ở khâu nguyên liệu và vật tư phụ: đủ rủi ro bị loại chi phí và bị truy thu.
- Chiết khấu trả bằng tiền mặt cho đại lý, không chứng từ, không khấu trừ: mất cả chi phí được trừ lẫn
nghĩa vụ khấu trừ tại nguồn.
- Hàng đổi trả không xuất hoá đơn: doanh thu thật lệch sổ, tồn kho lệch, dễ bị ấn định thuế.
- Tồn kho thực tế lệch sổ do xuất công trình chưa chốt chứng từ: kéo theo sai giá vốn và sai lãi.
- Quên điều chỉnh doanh thu khi nhà cung cấp hỗ trợ chiết khấu retrospective.
- Tạm nộp thấp hơn ngưỡng 80 % vì ước lợi nhuận kém ở quý 4.
12. Câu hỏi thường gặp
Sơn Tison đang được 17 % hay 20 %? Xét theo tổng doanh thu năm không quá 30 tỷ đồng; vượt ngưỡng là 20 %. Cần tính cả doanh thu cho thuê kho, mặt bằng khi xét ngưỡng.
Giảm 30 % có trừ vào thuế suất không? Không. Giảm 30 % số thuế phải nộp, áp trên số thuế của từng năm 2026 và 2027, khai ở chỉ tiêu giảm thuế.
Chiết khấu cho đại lý có được trừ không? Được, nếu ghi trong hợp đồng/chương trình bán hàng, có chứng từ và thực hiện đúng thoả thuận; chiết khấu trả tiền mặt không chứng từ thì không được trừ.
Hàng khách trả lại đã sang kỳ thuế sau thì xử lý thế nào? Ghi giảm doanh thu theo kỳ thực tế trả hàng, kèm chứng từ đổi trả; không huỷ hoá đơn của kỳ cũ đã đóng thuế.
13. Căn cứ pháp lý
- Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp (sửa đổi), gồm Điều 13 về ưu đãi thuế.
- Nghị định 320/2025/NĐ-CP hướng dẫn thi hành.
- Nghị định 141/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung.
- Nghị quyết 198/2025/QH15 về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.
- Nghị định 398/2026/NĐ-CP về giảm 30 % số thuế phải nộp kỳ 2026–2027.
- Luật số 109/2025/QH15 và các văn bản hướng dẫn năm 2026 cho phần khấu trừ tại nguồn thu nhập cá nhân.